Bantayan


Isang manunulat ng Bibliya noong sinaunang panahon at isang mambabasa ng Bibliya sa makabagong panahon

Ang Salita ng Ating Diyos ay Mananatili Magpakailanman

00:0016:59
Ang luntiang damo ay natuyo, ang bulaklak ay nalanta; ngunit kung tungkol sa salita ng ating Diyos, iyon ay mananatili hanggang sa panahong walang takda.”—ISA. 40:8.

AWIT: 116, 115
PAANO NAKAPANATILI ANG SALITA NG DIYOS SA KABILA NG . . .
mga pagbabago sa wika?
mga pagbabago sa kalagayan ng politika?
pagsalansang sa pagsasalin nito?
1, 2. (a) Paano kaya ang buhay kung wala ang Bibliya? (b) Ano ang tutulong para lalo tayong makinabang sa Salita ng Diyos?
NAIISIP mo ba ang magiging buhay mo kung wala ang Bibliya? Wala kang mapagkukunan ng maaasahang payo sa araw-araw na pamumuhay. Hindi masasagot ang mga tanong mo tungkol sa Diyos, sa buhay, at sa hinaharap. At hindi mo malalaman ang mga ginawa ni Jehova para sa mga tao noon.

2 Mabuti na lang, inilaan ni Jehova sa atin ang kaniyang Salita, ang Bibliya. At tinitiyak niya na mananatili ang mensahe nito magpakailanman. Sinipi ni apostol Pedro ang Isaias 40:8. Bagaman ang talatang iyon ay hindi espesipikong tumutukoy sa mismong Bibliya, maaari itong ikapit sa mensaheng nasa Bibliya. (Basahin ang 1 Pedro 1:24, 25.) Siyempre pa, lalo tayong makikinabang sa Bibliya kung mababasa natin ito sa wikang naiintindihan natin. Matagal nang alam iyan ng mga umiibig sa Salita ng Diyos. Kaya naman sa nagdaang mga siglo, may mga taimtim na indibiduwal na nagsikap na isalin at ipamahagi ang Kasulatan kahit hindi iyon madali. Ang tunguhin nila ay kaayon ng kalooban ng Diyos naang lahat ng uri ng mga tao ay maligtas at sumapit sa tumpak na kaalaman sa katotohanan.”—1 Tim. 2:3, 4.

3. Ano ang tatalakayin natin sa artikulong ito? (Tingnan ang larawan sa simula ng artikulo.)
3 Sa artikulong ito, tatalakayin natin kung paano nakapanatili ang Salita ng Diyos sa kabila ng (1) mga pagbabago sa wika, (2) mga pagbabago sa politika na nakaimpluwensiya sa lingua franca, o karaniwang wika na ginagamit ng mga tao, at (3) pagsalansang sa pagsasalin ng Bibliya. Paano tayo makikinabang sa pagtalakay na ito? Mapalalalim nito ang pagpapahalaga natin sa Salita ng Diyos. Mapasisidhi rin nito ang pag-ibig natin sa Awtor ng Bibliya, na naglaan nito para makinabang tayo.—Mik. 4:2; Roma 15:4.

MGA PAGBABAGO SA WIKA

4. (a) Paano nagbabago ang mga wika sa paglipas ng panahon? (b) Ano ang nagpapakita na ang Diyos ay di-nagtatangi pagdating sa wika? At ano ang masasabi mo tungkol dito?
4 Nagbabago ang mga wika sa paglipas ng panahon. Puwedeng magbago ang kahulugan ng mga salita at ekspresyon. Baka may maiisip kang mga halimbawa nito sa inyong wika. Ganiyan din ang kaso ng mga wikang Hebreo at Griego, na ginamit sa pagsulat ng Bibliya. Ang modernong Hebreo at Griego ay ibang-iba na sa Hebreo at Griego noong panahon ng Bibliya. Kaya halos lahat ng gustong makaunawa ng Salita ng Diyos ay kailangang magbasa ng isang salin nitokahit ang mga nakaiintindi ng modernong Hebreo at Griego. Iniisip ng ilan na kailangan nilang mag-aral ng sinaunang Hebreo at Griego para maunawaan ang Bibliya. Pero ang totoo, hindi iyon gaanong makatutulong gaya ng inaakala nila. * Kaya ipinagpapasalamat natin na naisalin ang Bibliya o ang mga bahagi nito sa halos 3,000 wika. Maliwanag, gusto ni Jehova na makinabang angbawat bansa at tribo at wikasa kaniyang Salita. (Basahin ang Apocalipsis 14:6.) Dahil dito, mas napapalapít tayo sa ating maibigin at di-nagtatanging Diyos.—Gawa 10:34.

5. Bakit naging mahalaga ang King James Version?
5 Nakaapekto rin sa mga salin ng Bibliya ang pagbabago sa mga wika. Ang isang salin na madaling maunawaan noong una itong ilabas ay baka mahirap nang unawain sa paglipas ng panahon. Halimbawa, unang inilabas ang saling Ingles na King James Version noong 1611. Isa ito sa pinakapopular na Bibliya sa wikang Ingles, at malaki ang naging epekto nito sa wikang iyon. * Pero iilang beses lang ginamit ng King James Version ang pangalan ng Diyos. Gumamit ito ngJehovahsa ilang talata, pero ginamit nito ang salitangLORDsa malalaking titik sa ibang mga talata kung saan orihinal na lumilitaw ang pangalan ng Diyos sa Hebreong Kasulatan. Nang maglaon, ginamit na rin sa ilang limbag nito ang salitangLORDsa malalaking titik sa ilang talata sa Kristiyanong Griegong Kasulatan. Sa ganitong paraan, kinilala ng King James Version ang tamang lugar ng pangalan ng Diyos sa tinatawag na Bagong Tipan.

6. Bakit tayo nagpapasalamat dahil sa Bagong Sanlibutang Salin?
6 Pero maraming salita sa King James Version ang naging makaluma sa paglipas ng mga siglo. Ganiyan din ang nangyari sa naunang mga salin ng Bibliya sa ibang wika. Kaya nagpapasalamat tayo na mayroon tayong makabagong-wikang Bagong Sanlibutang Salin ng Banal na Kasulatan. Makukuha ito o ang mga bahagi nito sa mahigit 150 wika, kung kaya maaari na itong mabasa ng karamihan ng mga tao sa mundo. Dahil gumagamit ito ng malinaw na pananalita, tumatagos sa ating puso ang mensahe ng Salita ng Diyos. (Awit 119:97) At ang pinakamahalaga, ibinalik ng Bagong Sanlibutang Salin ang pangalan ng Diyos sa tamang lugar nito sa Kasulatan.

KARANIWANG WIKA NA GINAGAMIT NG MGA TAO

7, 8. (a) Noong ikatlong siglo B.C.E., bakit hindi na naiintindihan ng maraming Judio ang Hebreong Kasulatan? (b) Ano ang Griegong Septuagint?
7 Kung minsan, ang mga pagbabago sa politika ay nakaiimpluwensiya sa lingua franca, o karaniwang wika na ginagamit ng mga tao. Kaya paano tiniyak ni Jehova na maiintindihan pa rin ng mga tao ang kaniyang Salita? Tingnan natin ang isang halimbawa. Ang unang 39 na aklat ng Bibliya ay isinulat ng mga Israelita, o mga Judio. Sa kanila unangipinagkatiwala . . . ang mga sagradong kapahayagan ng Diyos.” (Roma 3:1, 2) Pero noong ikatlong siglo B.C.E., maraming Judio ang hindi na nakaiintindi ng Hebreo. Bakit? Dahil sa pananakop ni Alejandrong Dakila, lumawak ang teritoryo ng Imperyo ng Gresya. (Dan. 8:5-7, 20, 21) Kaya naman, Griego ang naging wika ng marami sa mga sakop nito, kasama na ang mga Judio na nakapangalat sa malawak na teritoryo nito. Nang dumami ang mga Judio na nagsasalita ng Griego, nahirapan na silang intindihin ang Hebreong Kasulatan. Ano ang solusyon?

8 Noong bandang kalagitnaan ng ikatlong siglo B.C.E., isinalin sa Griego ang unang limang aklat ng Bibliya. Natapos ang pagsasalin sa iba pang bahagi ng Hebreong Kasulatan noong ikalawang siglo B.C.E. Tinawag ang saling ito na Griegong Septuagint. Ang Septuagint ang kinikilalang unang nasusulat na salin ng buong Hebreong Kasulatan.

9. (a) Paano nakatulong sa mga mambabasa ng Salita ng Diyos ang Septuagint at iba pang naunang salin? (b) Anong bahagi ng Hebreong Kasulatan ang paborito mo?
9 Sa tulong ng Septuagint, nabasa ng mga Judiong nagsasalita ng Griego ang Hebreong Kasulatan. Isip-isipin kung gaano sila kasaya na marinig o mabasa ang Salita ng Diyos sa naging katutubong wika nila! Nang maglaon, naisalin din ang mga bahagi ng Bibliya sa iba pang karaniwang wika, gaya ng Syriac, Gothic, at Latin. Habang pinag-aaralan ng mga mambabasa ang Salita ng Diyos sa wikang naiintindihan nila, siguradong may mga bahagi ito na naging paborito nila, gaya rin natin sa ngayon. (Basahin ang Awit 119:162-165.) Oo, nakapanatili ang Salita ng Diyos sa kabila ng mga pagbabago sa karaniwang wika na ginagamit ng mga tao.

PAGSALANSANG SA PAGSASALIN NG BIBLIYA

10. Noong panahon ni John Wycliffe, bakit hindi na makabasa ng Bibliya ang karamihan?
10 Sinikap ng maraming makapangyarihang lider na ipagkait ang Bibliya sa karaniwang mga tao. Pero may mga taimtim na indibiduwal na nanindigan sa pagsalansang na ito. Isa sa kanila si John Wycliffe, isang teologo noong ika-14 na siglo. Naniniwala siya na dapat mabasa ng lahat ang Salita ng Diyos. Pero halos imposible ito para sa karaniwang mga tao sa Inglatera noon. Bakit? Ang mga kopya ng Bibliya ay sulat-kamay at napakamahal. Isa pa, karamihan ng mga tao ay hindi marunong bumasa. At kahit naririnig nila na binabasa ang Bibliya sa simbahan, malamang na hindi nila iyon naiintindihan. Bakit? Dahil ang opisyal na Bibliya ng Simbahan (ang Vulgate) ay nasa wikang Latin. At noong Edad Medya, hindi na naiintindihan ng karaniwang mga tao ang Latin. Paano nila mauunawaan ang mahalagang mensahe ng Bibliya?—Kaw. 2:1-5.

John Wycliffe at ang iba pa
Tulad ni Wycliffe at ng iba, gusto mo rin bang mabasa ng lahat ang Salita ng Diyos? (Tingnan ang parapo 11)
11. Ano ang epekto ng Bibliya ni Wycliffe?
11 Noong 1382, inilabas ang saling Ingles na nakilala bilang Bibliya ni Wycliffe. Agad itong naging popular sa mga tagasunod niya, ang mga Lollard. Para tumagos sa puso at isip ng karaniwang mga tao ang Salita ng Diyos, ang mga mángangarál na ito ay naglakbay sa mga nayon sa buong Inglatera. Kadalasan, ang mga Lollard ay nagbabasa ng mga teksto mula sa Bibliya ni Wycliffe sa kanilang mga nakakausap, at nag-iiwan sila ng sulat-kamay na mga kopya nito. Dahil sa kanilang pagsisikap, nagising ang interes ng mga tao sa Salita ng Diyos.

12. Ano ang reaksiyon ng klero kay Wycliffe at sa mga tagasunod niya?
12 Ano ang naging reaksiyon ng klero? Namuhi sila kay Wycliffe, sa kaniyang Bibliya, at sa mga tagasunod niya. Pinag-usig ng mga lider ng relihiyon ang mga Lollard at pinaghahanap ang mga kopya ng Bibliya ni Wycliffe para sirain. Kahit patay na si Wycliffe, idineklara pa rin siyang erehe. Pero hindi na puwedeng parusahan ang taong patay na. Kaya ipinahukay ng klero ang mga buto ni Wycliffe at sinunog, at ang mga abo ay itinapon sa ilog ng Swift. Pero hindi napigilan ng Simbahan ang mga taong gustong makabasa at makaunawa sa Salita ng Diyos. Sa sumunod na mga siglo, marami sa Europa at sa ibang panig ng mundo ang nagsalin at namahagi ng Bibliya para makinabang ang karaniwang mga tao.

ANG ISA NA NAGTUTURO SA IYO UPANG MAKINABANG KA

13. Sa ano tayo kumbinsido? At paano nito napatitibay ang pananampalataya natin?
13 Bagaman ang Bibliya ay kinasihan ng Diyos, hindi ibig sabihin nito na kinasihan niya ang pagsasalin sa Septuagint, sa Bibliya ni Wycliffe, sa King James Version, o sa iba pang salin ng Bibliya. Pero pinatutunayan ng mga saling ito na tinupad ni Jehova ang kaniyang pangako na mananatili ang kaniyang Salita. Tiyak na napatitibay ang pananampalataya natin na matutupad ang iba pang ipinangako ni Jehova!—Jos. 23:14.

14. Paano napasisidhi ng Salita ng Diyos ang pag-ibig natin sa kaniya?
14 Ang pagtalakay natin sa ginawa ni Jehova para maingatan ang Bibliya ay hindi lang nagpapatibay ng pananampalataya natin. Pinasisidhi rin nito ang pag-ibig natin sa kaniya. * Bakit nga ba niya inilaan ang kaniyang Salita? Bakit niya ipinangakong mananatili ito? Dahil mahal niya tayo, at gusto niya tayong turuan para makinabang tayo. (Basahin ang Isaias 48:17, 18.) Kaya gusto rin nating ibigin si Jehova at sundin ang kaniyang mga utos.—1 Juan 4:19; 5:3.

15. Ano ang tatalakayin natin sa susunod na artikulo?
15 Dahil pinahahalagahan natin ang Salita ng Diyos, gusto nating makinabang nang lubos sa pagbabasa nito. Pero paano? Paano natin matutulungan ang mga tao sa ating ministeryo na pahalagahan din ang Bibliya? At paano matitiyak ng mga nagtuturo sa entablado na nakasalig sa Kasulatan ang itinuturo nila? Tatalakayin natin ang mga ito sa susunod na artikulo.

Mga nagpunta sa Bible museum sa pandaigdig na punong-tanggapan ng mga Saksi ni Jehova sa Warwick, New York, U.S.A.
Isang Bible Museum
Noong Abril 3, 2017, isang Bible museum ang binuksan sa pandaigdig na punong-tanggapan sa Warwick, New York, U.S.A. Ang permanenteng gallery ng museum na ito ay may pamagat na “The Bible and the Divine Name.” Makikita rin dito ang isang gallery na nagtatampok ng karagdagang koleksiyon ng mga natatanging kopya ng Bibliya at mga artifact tungkol sa Bibliya. Iniimbitahan ka naming bisitahin ang Bible museum at ang iba pang museum sa punong-tanggapan. Magpunta sa www.jw.org/tl para magpa-reserve ng tour. Tingnan sa TUNGKOL SA AMIN > TANGGAPAN AT TOUR.

Nauna
Susunod

Isáng mánunulát ng Bíbliya noóng sinaúnang panahón at isáng mambabása ng Bíbliya sa makabágong panahón

Áng Salitâ ng Áting Diyós ay Mananatíli Magpakailanmán

00:0016:59
Áng luntiang damó ay natuyo, áng bulaklák ay nalanta; ngúnit kung tungkól sa salitâ ng áting Diyós, iyón ay mananatíli hanggáng sa panahóng waláng takdâ.”—ISÁ. 40:8.

ÁWIT: 116, 115
PAÁNO NAKAPANATILI ÁNG SALITÂ NG DIYÓS SA KABILÁ NG . . .
mgá pagbabágo sa wikà?
mgá pagbabágo sa kalagáyan ng polítika?
pagsalansáng sa pagsasálin nitó?
1, 2. (a) Paáno kayâ áng búhay kung walâ áng Bíbliya? (b) Anó áng tutúlong pára lálo táyong makinábang sa Salitâ ng Diyós?
NAIÍSIP mo ba áng magíging búhay mo kung walâ áng Bíbliya? Walâ kang mapagkukunan ng maaásahang páyo sa áraw-áraw ná pamumúhay. Hindî masásagót áng mgá tanóng mo tungkól sa Diyós, sa búhay, at sa hináharáp. At hindî mo malaláman áng mgá ginawâ ni Jehóva pára sa mgá táo noón.

2 Mabúti ná lang, inilaán ni Jehóva sa átin áng kaniyáng Salitâ, áng Bíbliya. At tinítiyák niyá ná mananatíli áng mensáhe nitó magpakailanmán. Sinípi ni apostól Pédro áng Isáias 40:8. Bagamán áng talátang iyón ay hindî espesípikong tumutúkoy sa mísmong Bíbliya, maaári itóng ikápit sa mensáheng nása Bíbliya. (Basáhin áng 1 Pédro 1:24, 25.) Síyempre pa, lálo táyong makikinábang sa Bíbliya kung mababása nátin itó sa wikang naíintindihán nátin. Matagál nang alám iyán ng mgá umiíbig sa Salitâ ng Diyós. Kayâ namán sa nagdaáng mgá síglo, may mgá taimtím ná indibiduwál ná nagsíkap ná isalin at ipamahági áng Kasulátan káhit hindî iyón madalí. Áng tungúhin nilá ay kaáyon ng kaloóban ng Diyós nááng lahát ng urì ng mgá táo ay maligtás at sumápit sa tumpák ná kaalamán sa katotohánan.”—1 Tim. 2:3, 4.

3. Anó áng tátalakáyin nátin sa artíkulong itó? (Tingnán áng laráwan sa simulá ng artíkulo.)
3 Sa artíkulong itó, tátalakáyin nátin kung paáno nakapanatili áng Salitâ ng Diyós sa kabilá ng (1) mgá pagbabágo sa wikà, (2) mgá pagbabágo sa polítika ná nakaimpluwensiya sa lingua franca, o karaníwang wikà ná ginagámit ng mgá táo, at (3) pagsalansáng sa pagsasálin ng Bíbliya. Paáno táyo makikinábang sa pagtalakay ná itó? Mapalalalim nitó áng pagpapahalagá nátin sa Salitâ ng Diyós. Mapasisidhi rín nitó áng pag-íbig nátin sa Áwtor ng Bíbliya, ná naglaán nitó pára makinábang táyo.—Mik. 4:2; Róma 15:4.

MGÁ PAGBABÁGO SA WIKÀ

4. (a) Paáno nagbabágo áng mgá wikà sa paglípas ng panahón? (b) Anó áng nagpápakíta ná áng Diyós ay dí-nagtatangi pagdatíng sa wikà? At anó áng masasábi mo tungkól díto?
4 Nagbabágo áng mgá wikà sa paglípas ng panahón. Puwédeng magbágo áng kahulugán ng mgá salitâ at ekspresyon. Bakâ may maiísip kang mgá halimbáwa nitó sa inyóng wikà. Ganiyán din áng káso ng mgá wikang Hébreo at Griégo, ná ginámit sa pagsulat ng Bíbliya. Áng modérnong Hébreo at Griégo ay ibáng-ibá ná sa Hébreo at Griégo noóng panahón ng Bíbliya. Kayâ hálos lahát ng gustóng makaunawa ng Salitâ ng Diyós ay kailángang magbasá ng isáng sálin nitókáhit áng mgá nakaiintindi ng modérnong Hébreo at Griégo. Iniísip ng ilán ná kailángan niláng mag-áral ng sinaúnang Hébreo at Griégo pára maunawáan áng Bíbliya. Péro áng totoó, hindî iyón gaánong makatutúlong gáya ng inaakála nilá. * Kayâ ipinagpápasalámat nátin ná naisalin áng Bíbliya o áng mgá bahági nitó sa hálos 3,000 wikà. Maliwánag, gustó ni Jehóva ná makinábang ángbáwat bansâ at tríbo at wikàsa kaniyáng Salitâ. (Basáhin áng Apocalípsis 14:6.) Dáhil díto, mas napapalapít táyo sa áting maibigín at dí-nagtatanging Diyós.—Gawâ 10:34.

5. Bákit nagíng mahalagá áng King James Version?
5 Nakaapékto rín sa mgá sálin ng Bíbliya áng pagbabágo sa mgá wikà. Áng isáng sálin ná madalíng maunawáan noóng úna itóng ilabás ay bakâ mahírap nang unawáin sa paglípas ng panahón. Halimbáwa, únang inilabás áng saling Ingles ná King James Version noóng 1611. Isá itó sa pinakapopular ná Bíbliya sa wikang Ingles, at malakí áng nagíng epékto nitó sa wikang iyón. * Péro iiláng béses lang ginámit ng King James Version áng pangálan ng Diyós. Gumámit itó ngJehovahsa iláng taláta, péro ginámit nitó áng salitángLORDsa malalakíng titik sa ibáng mgá taláta kung saán orihinál ná lumílitáw áng pangálan ng Diyós sa Hébreong Kasulátan. Nang magláon, ginámit ná rín sa iláng limbag nitó áng salitángLORDsa malalakíng titik sa iláng taláta sa Kristiyánong Griégong Kasulátan. Sa ganitóng paraán, kinilála ng King James Version áng támang lugár ng pangálan ng Diyós sa tinatáwag ná Bágong Tipán.

6. Bákit táyo nagpapasalámat dáhil sa Bágong Sanlibutáng Sálin?
6 Péro maráming salitâ sa King James Version áng nagíng makaluma sa paglípas ng mgá síglo. Ganiyán din áng nangyári sa naúnang mgá sálin ng Bíbliya sa ibáng wikà. Kayâ nagpapasalámat táyo ná mayroón táyong makabágong-wikang Bágong Sanlibutáng Sálin ng Banál ná Kasulátan. Makukúha itó o áng mgá bahági nitó sa mahigít 150 wikà, kung kayâ maaári ná itóng mabása ng karamíhan ng mgá táo sa mundó. Dáhil gumagámit itó ng malínaw ná panánalitá, tumatagós sa áting púso áng mensáhe ng Salitâ ng Diyós. (Áwit 119:97) At áng pinakamahalagá, ibinalík ng Bágong Sanlibutáng Sálin áng pangálan ng Diyós sa támang lugár nitó sa Kasulátan.

KARANÍWANG WIKÀ NÁ GINAGÁMIT NG MGÁ TÁO

7, 8. (a) Noóng ikatlóng síglo B.C.E., bákit hindî ná naíintindihán ng maráming Judió áng Hébreong Kasulátan? (b) Anó áng Griégong Septuagint?
7 Kung mínsan, áng mgá pagbabágo sa polítika ay nakaíimpluwénsiya sa lingua franca, o karaníwang wikà ná ginagámit ng mgá táo. Kayâ paáno tiniyák ni Jehóva ná maiintindihan pa rín ng mgá táo áng kaniyáng Salitâ? Tingnán nátin áng isáng halimbáwa. Áng únang 39 ná aklát ng Bíbliya ay isinúlat ng mgá Israelíta, o mgá Judió. Sa kanilá únangipinagkatiwála . . . áng mgá sagrádong kapahayagán ng Diyós.” (Róma 3:1, 2) Péro noóng ikatlóng síglo B.C.E., maráming Judió áng hindî ná nakaiintindi ng Hébreo. Bákit? Dáhil sa pananakop ni Alejandrong Dakíla, lumawak áng teritóryo ng Impéryo ng Gresya. (Dan. 8:5-7, 20, 21) Kayâ namán, Griégo áng nagíng wikà ng marámi sa mgá sákop nitó, kasáma ná áng mgá Judió ná nakapangalat sa maláwak ná teritóryo nitó. Nang dumami áng mgá Judió ná nagsásalitá ng Griégo, nahirápan ná siláng intindihín áng Hébreong Kasulátan. Anó áng solusyón?

8 Noóng bandáng kalagitnáan ng ikatlóng síglo B.C.E., isinálin sa Griégo áng únang limáng aklát ng Bíbliya. Natápos áng pagsasálin sa ibá pang bahági ng Hébreong Kasulátan noóng ikalawáng síglo B.C.E. Tináwag áng saling itó ná Griégong Septuagint. Áng Septuagint áng kinikilalang únang nasusúlat ná sálin ng buóng Hébreong Kasulátan.

9. (a) Paáno nakatúlong sa mgá mambabása ng Salitâ ng Diyós áng Septuagint at ibá pang naúnang sálin? (b) Anóng bahági ng Hébreong Kasulátan áng paboríto mo?
9 Sa túlong ng Septuagint, nabása ng mgá Judióng nagsásalitá ng Griégo áng Hébreong Kasulátan. Ísip-isípin kung gaáno silá kasaya ná mariníg o mabása áng Salitâ ng Diyós sa nagíng katutubong wikà nilá! Nang magláon, naisalin din áng mgá bahági ng Bíbliya sa ibá pang karaníwang wikà, gáya ng Syriac, Gothic, at Latin. Hábang pínag-aarálan ng mgá mambabása áng Salitâ ng Diyós sa wikang naíintindihán nilá, sigurádong may mgá bahági itó ná nagíng paboríto nilá, gáya rín nátin sa ngayón. (Basáhin áng Áwit 119:162-165.) Óo, nakapanatili áng Salitâ ng Diyós sa kabilá ng mgá pagbabágo sa karaníwang wikà ná ginagámit ng mgá táo.

PAGSALANSÁNG SA PAGSASÁLIN NG BÍBLIYA

10. Noóng panahón ni John Wycliffe, bákit hindî ná makabasa ng Bíbliya áng karamíhan?
10 Siníkap ng maráming makapangyaríhang líder ná ipagkaít áng Bíbliya sa karaníwang mgá táo. Péro may mgá taimtím ná indibiduwál ná nanindigan sa pagsalansáng ná itó. Isá sa kanilá si John Wycliffe, isáng teologo noóng íka-14 ná síglo. Naniniwála siyá ná dápat mabása ng lahát áng Salitâ ng Diyós. Péro hálos imposíble itó pára sa karaníwang mgá táo sa Inglatera noón. Bákit? Áng mgá kópya ng Bíbliya ay sulat-kamáy at napakamahál. Isá pa, karamíhan ng mgá táo ay hindî marúnong bumása. At káhit narírinig nilá ná binabása áng Bíbliya sa simbáhan, malamáng ná hindî nilá iyón naíintindihán. Bákit? Dáhil áng opisyál ná Bíbliya ng Simbáhan (áng Vulgate) ay nása wikang Latin. At noóng Edád Medya, hindî ná naíintindihán ng karaníwang mgá táo áng Latin. Paáno nilá maúunawáan áng mahalagáng mensáhe ng Bíbliya?—Kaw. 2:1-5.

John Wycliffe at áng ibá pa
Túlad ni Wycliffe at ng ibá, gustó mo rín bang mabása ng lahát áng Salitâ ng Diyós? (Tingnán áng párapo 11)
11. Anó áng epékto ng Bíbliya ni Wycliffe?
11 Noóng 1382, inilabás áng saling Ingles ná nakilála bílang Bíbliya ni Wycliffe. Agád itóng nagíng populár sa mgá tagasunód niyá, áng mgá Lollard. Pára tumagós sa púso at ísip ng karaníwang mgá táo áng Salitâ ng Diyós, áng mgá mangangáral ná itó ay naglakbáy sa mgá náyon sa buóng Inglatera. Kadalásan, áng mgá Lollard ay nagbabasá ng mgá téksto mulâ sa Bíbliya ni Wycliffe sa kaniláng mgá nakákaúsap, at nag-iíwan silá ng sulat-kamáy ná mgá kópya nitó. Dáhil sa kaniláng pagsisíkap, nagising áng interés ng mgá táo sa Salitâ ng Diyós.

12. Anó áng reaksiyón ng kléro kay Wycliffe at sa mgá tagasunód niyá?
12 Anó áng nagíng reaksiyón ng kléro? Namuhi silá kay Wycliffe, sa kaniyáng Bíbliya, at sa mgá tagasunód niyá. Pínag-usig ng mgá líder ng relihiyón áng mgá Lollard at pinaghahanap áng mgá kópya ng Bíbliya ni Wycliffe pára sirain. Káhit patáy ná si Wycliffe, idineklara pa rín siyáng erehe. Péro hindî ná puwédeng parusáhan áng táong patáy ná. Kayâ ipinahukay ng kléro áng mgá butó ni Wycliffe at sinúnog, at áng mgá abo ay itinapon sa ílog ng Swift. Péro hindî napigilan ng Simbáhan áng mgá táong gustóng makabasa at makaunawa sa Salitâ ng Diyós. Sa sumunód ná mgá síglo, marámi sa Európa at sa ibáng pánig ng mundó áng nagsalin at namahagi ng Bíbliya pára makinábang áng karaníwang mgá táo.

ÁNG ISÁ NÁ NAGTUTÚRO SA IYÓ ÚPANG MAKINÁBANG KA

13. Sa anó táyo kumbinsído? At paáno nitó napatitíbay áng pananámpalatáya nátin?
13 Bagamán áng Bíbliya ay kinasíhan ng Diyós, hindî íbig sabíhin nitó ná kinasíhan niyá áng pagsasálin sa Septuagint, sa Bíbliya ni Wycliffe, sa King James Version, o sa ibá pang sálin ng Bíbliya. Péro pinatútunáyan ng mgá saling itó ná tinupád ni Jehóva áng kaniyáng pangáko ná mananatíli áng kaniyáng Salitâ. Tiyák ná napatitíbay áng pananámpalatáya nátin ná matútupád áng ibá pang ipinangáko ni Jehóva!—Jos. 23:14.

14. Paáno napasisidhi ng Salitâ ng Diyós áng pag-íbig nátin sa kaniyá?
14 Áng pagtalakay nátin sa ginawâ ni Jehóva pára maingátan áng Bíbliya ay hindî lang nagpápatíbay ng pananámpalatáya nátin. Pinasisidhi rín nitó áng pag-íbig nátin sa kaniyá. * Bákit ngâ ba niyá inilaán áng kaniyáng Salitâ? Bákit niyá ipinangákong mananatíli itó? Dáhil mahál niyá táyo, at gustó niyá táyong turúan pára makinábang táyo. (Basáhin áng Isáias 48:17, 18.) Kayâ gustó rín náting ibígin si Jehóva at sundín áng kaniyáng mgá útos.—1 Juán 4:19; 5:3.

15. Anó áng tátalakáyin nátin sa súsunod ná artíkulo?
15 Dáhil pinaháhalagahán nátin áng Salitâ ng Diyós, gustó náting makinábang nang lubós sa pagbabasá nitó. Péro paáno? Paáno nátin matutulúngan áng mgá táo sa áting ministéryo ná pahalagahán din áng Bíbliya? At paáno matítiyák ng mgá nagtutúro sa entablado ná nakasálig sa Kasulátan áng itinutúro nilá? Tátalakáyin nátin áng mgá itó sa súsunod ná artíkulo.

Mgá nagpuntá sa Bible museum sa pandaigdíg ná punóng-tanggápan ng mgá Saksí ni Jehóva sa Warwick, New York, U.S.A.
Isáng Bible Museum
Noóng Abril 3, 2017, isáng Bible museum áng binuksán sa pandaigdíg ná punóng-tanggápan sa Warwick, New York, U.S.A. Áng permanenteng gallery ng museum ná itó ay may pamagát ná “The Bible and the Divine Name.” Makikíta rín díto áng isáng gallery ná nagtátampók ng karagdágang koleksiyón ng mgá natatánging kópya ng Bíbliya at mgá artifact tungkól sa Bíbliya. Iniimbitahan ka náming bisitahin áng Bible museum at áng ibá pang museum sa punóng-tanggápan. Magpuntá sa www.jw.org/tl pára magpa-reserve ng tour. Tingnán sa TUNGKÓL SA ÁMIN > TANGGÁPAN AT TOUR.

Naúna
Súsunod